Home arrow Geschiedenis
Geschiedenis


In de eerste eeuwen van het bestaan van Zandvoort - toen het bij de parochies van Haarlem, en later Overveen behoorde - was er slechts een bescheiden kapel. Op de plaats van de huidige kerk wordt ± 1300 de grote kerk van de H.H. Agatha en Adrianus gebouwd.

In 1531 werden bij Zandvoort al  “Hagenpreken” gehouden. De kerk is gespaard gebleven tijdens de beeldenstorm. Maar in 1573 wordt de kerk in het begin van de Tachtigjarige Oorlog door de Spanjaarden verwoest tijdens het beleg van Haarlem. De eerste predikant kwam in 1586. Tussen 1604 en 1609 is het kerkgebouw op staatskosten hersteld en ingericht voor hervormde erediensten. De toren werd hersteld en voorzien van een spits en een slaguurwerk.

Image

In de jaren 1722 –1725 werd het kerkschip op kosten van de ambachtsheer Paulus Loot uitgebreid gerestaureerd. De muren werden versterkt, de vensters en vloeren werden vernieuwd, en er werden heren – en kerkenraadsbanken geplaatst. Tegelijkertijd werd er tegen de zuidmuur een grafkapel gebouwd waarin het familiegraf voor Paulus Loot. De eikenhouten preekstoel wordt in 1728 geplaatst. Aan het vervallen achterstuk werd niets gedaan.

Het kerkgebouw werd rond 1848 gesloopt. De toren bleef staan en de kerk werd in 1849, op dezelfde plaats, kleiner en eenvoudiger herbouwd. De eerste steen werd gelegd door dominee Swalue op 29 april 1848. De kerk werd op 1 juli 1849 in gebruik genomen.

Het interieur bevat een groot aantal interessante zaken.:
De grafkapel van de familie Loot met de marmeren omlijsting van de ingang, het sierlijke smeedijzeren hek, en de door Paulus Loot geschonken preekstoel en herenbank. Het koperen doopbekken, de koperen predikantslezenaar, de 18e eeuwse voorzangerslezenaar van koper, en twee zilveren avondmaalsbekers.

Tevens werd de kerk voorzien van een orgel. Het was een geschenk van de heer Santhagens die de kerk een bedrag van 4.500 gulden schonk, waarmee door de Amsterdamse orgelbouwer Knipscheer een orgel gebouwd kon worden.

Door de groei van de gemeente was het kerkgebouw in 1890 te klein geworden. De kerk werd toen uitgebreid met twee zijvleugels, waardoor de huidige vorm tot stand kwam. De voorste pijlers van de orgelgalerij zijn vervaardigd van de masten van het in 1905 voor de kust vergane schip de S.S. Alba, waarvan een groot deel van de bemanningsleden door Zandvoortse redders gered zijn.

Tijdens de tweede wereldoorlog werd aan veel Zandvoortse gebouwen – als ze al niet werden gesloopt voor de Atlantikwall – en ook aan het kerkgebouw, zware schade toegebracht. Niet zozeer door directe oorlogshandelingen, maar indirect door het (laten) ontploffen van zeemijnen. Van 1942 tot 1945 is het kerkgebouw niet gebruikt doordat Zandvoort door de Duitse bezetter tot verboden gebied was verklaard. Slechts een beperkt aantal inwoners mocht blijven. Als gevolg van de oorlog moesten er in de periode 1945/46 grote reparaties uitgevoerd worden, zowel aan het kerkgebouw als aan het orgel.

Een grote inwendige restauratie vond plaats in 1962 – 1965. De meest recente restauratie aan het kerkgebouw werd in 1997 afgerond. De restauratie van het Knipscheer orgel vindt plaats in 2007.

Voor meer wetenswaardigheden kunt u kijken op de website van het Genootschap Oud Zandvoort.